Bezpieczny Terapeuta ACT – zapowiedź szkolenia

Bezpieczny Terapeuta ACT to nazwa wcześniej zapowiadanego szkolenia.

Jak niektórzy z Was zapewne wiedzą z moich wpisów na Facebooku, pierwszą połowę sierpnia spędziłem w szpitalu, gdzie przeszedłem dwie ratujące życie operacje. Niestety, konieczność przejścia drugiej z nich spowodowana była wyłącznie poważnym błędem medycznym popełnionym w trakcie pierwszej.

W ten oto sposób dane mi było osobiście i bardzo boleśnie doświadczyć czegoś, o czym dobrze wiem i o czym często mówię w trakcie moich prelekcji: leczenie nie prowadzi się samo, prowadzą je konkretni ludzie w konkretnych uwarunkowaniach. Wartość jakiejkolwiek interwencji i procedury medycznej uzależniona jest od tego, kto ją wykonuje, a nie od tego, jak wypadła ona w randomizowanych badaniach kontrolnych. Wszystko można spieprzyć, moi drodzy. Na tym polega różnica między teorią i praktyką. Dotyczy to tak medycyny somatycznej, jak psychoterapii. Niestety, w przypadku psychoterapii wielu pozornie inteligentnych ludzi neguje ten oczywisty fakt i walczy przeciwko standardyzacji szkoleń, certyfikacjom i kontroli zawodu. Cenę za to płacą klienci i ich bliscy.

Jak to jest z jakością psychoterapii?

W sumie całkiem nieźle. Ale chociaż ogólne dane dotyczące skuteczności psychoterapii są pozytywne, faktem jest, że średnio tylko 60 procent uczestników randomizowanych badań kontrolnych wykazuje kliniczną «poprawę», a stan około 10 procent pogarsza się w trakcie terapii. Według jednego z najnowszych badań, 43 procent klientów zgłasza niepożądane efekty uboczne. Jest więc nad czym pracować.

Co więcej, badania nad psychoterapią pokazują, że pod względem skuteczności różnice indywidualne pomiędzy terapeutami mają dużo większe znaczenie niż pomiędzy stosowanymi przez nich metodami. Piętnaście procent najbardziej skutecznych terapeutów osiąga systematycznie dwa razy lepsze rezultaty niż reszta ich kolegów. Ta nadzwyczajna skuteczność jest niezależna od stosowanego przez nich podejścia terapeutycznego.

Z drugiej strony, klienci piętnastu procent najgorszych terapeutów nie doświadczają w ogóle żadnej poprawy lub ich stan psychiczny pogarsza się w trakcie terapii. Jest to również niezależne od stosowanego podejścia.

Jak zatem uczyć się skutecznej psychoterapii?

Odpowiedź na to pytanie jest złożona, bo wymaga odpowiedzi na bardziej podstawowe pytanie: Co czyni niektórych terapeutów wyjątkowo skutecznymi? Jedno jest pewne – nie protokół i nie techniki.

Skutecznej terapii nie można się nauczyć ani na warsztatach, ani na konferencjach, ani z książek, ani w trakcie wykładów akademickich. Badania jednoznacznie wskazują na dwa kluczowe komponenty skutecznego treningu psychoterapeuty:

  1. Świadome, celowe i systematyczne praktykowanie specyficznych umiejętności w połączeniu z ciągłą informacją zwrotną (zwane w literaturze „deliberate practice”)
  2. Mentoring – stabilna i bezpieczna relacja superwizyjna z bardziej doświadczonym kolegą, który jest z stanie udzielać precyzyjnych i konstruktywnych informacji zwrotnych oraz motywować do podejmowania nowych wyzwań. Krótko mówiąc, relacja mistrz-uczeń.

Osobiście nie znam żadnego systematycznego szkolenia ACT na świecie, które zawierałoby te dwa kluczowe komponenty. Owszem, istnieją takie programy szkoleniowe, ale w obrębie innych nurtów terapeutycznych.

W rzeczywistości większość adeptów ACT uczy się tej terapii nie od osób, które żyją z prowadzenia psychoterapii, ale od osób, które utrzymują się z pisania książek, sprzedaży warsztatów i z grantów naukowych. To jest moim zdaniem największa bariera hamująca rozwój tej terapii.

Jaka jest właściwie skuteczność warsztatów ACT opartych na doświadczeniu (ang.: „experiential ACT workshops”)?

Krótkie, jedno- lub dwudniowe warsztaty ACT to w dalszym ciągu najbardziej rozpowszechniona forma nauki tej terapii. W trakcie warsztatów trenerzy stosują często techniki indukowania silnych emocji u ich uczestników. Jedną z nich jest na przykład kilkuminutowe patrzenie w oczy, które na poziomie neurofizjologicznym wprowadza uczestnika w stan odpowiadający stanowi hipnozy.

Otóż wbrew kryptomarketingowym zapewnieniom o skuteczności takich metod szkolenia, nie istnieją absolutnie żadne dane, które by ją potwierdzały. Nigdy żadne badanie naukowe nie wykazało, że uczestnicy «przeżyciowych warsztatów» stają się bardziej skutecznymi terapeutami niż ich koledzy uczący się terapii w tradycyjny sposób.

Owszem, silne przeżycie emocjonalne może doprowadzić do głębokich zmian w zachowaniu, ale samo w sobie jeszcze nikogo nie uczyniło skutecznym terapeutą. Czy to oznacza, że nie warto w takich warsztatach uczestniczyć? Nie, ale trzeba zachować zdrowy rozsądek oraz realistycznie oceniać ich praktyczną wartość.

Każdy, kto pracuje klinicznie z ofiarami traum i psychozami wie, że silne, odmienne doświadczenia emocjonalne prowadzą do poczucia alienacji od tych, którzy takich doświadczeń nie zaznali. Bywa to przyczyną rozpadu związków i relacji przyjacielskich. Alienacja emocjonalna prowadzi też do poczucia wspólnoty i szukania kontaktu z tymi, którzy doświadczyli podobnych przeżyć. Ta «wspólnota w alienacji» to dobrze znany mechanizm psychologiczny, który od wieków prowadził do powstawania sekt religijnych i hermetycznych społeczności. Nie muszę chyba uzasadniać, dlaczego ewentualna alienacja emocjonalna od klientów jest najgorszym z kierunków rozwoju zawodowego terapeuty.

Szkolenie: Bezpieczny Terapeuta ACT

Bezpieczny Terapeuta ACT to nazwa rocznego, systematycznego szkolenia ACT (EST) opartego na Wielowymiarowym Modelu Zmiany, a prowadzonego online w formie wideokonferencji.

Szkolenie obejmuje wykłady/dyskusje oraz systematyczną superwizję zorientowaną na ćwiczenie konkretnych umiejętności. Zarówno zajęcia teoretyczne jak i superwizja odbywają się w małych grupach, umożliwiając każdemu uczestnikowi bezpośrednią wymianę doświadczeń i dyskusję z pozostałymi uczestnikami oraz z prowadzącym zajęcia.

Materiały kursowe będą sukcesywnie udostępniane uczestnikom szkolenia na platformie e-learningowej witryny «Instytut ACT».

Program szkolenia nie przewiduje zjazdów i osobistych spotkań, ale grupa może zdecydować się na zorganizowanie takiego weekendowego «retreatu». Taka opcja nie jest po prostu wkalkulowana w podstawową cenę szkolenia.

Kontynuacja szkolenia

Bezpieczny Terapeuta ACT to szkolenie na poziomie podstawowym. W opracowaniu jest poziom drugi, który przygotowuje do samodzielnego prowadzenia Grup Bezpieczeństwa Emocjonalnego.

Grupa Bezpieczeństwa Emocjonalnego to modułowy program terapii grupowej dla osób ze zdiagnozowanym zaburzeniem psychicznym. W swojej pierwotnej formie terapia ta zaprojektowana została z myślą o nawracającej depresji i współwystępujących zaburzeniach osobowości. W latach 2015-2018 Grupy Bezpieczeństwa Emocjonalnego były testowane w jednej z poliklinik psychiatrycznych Szpitala Uniwersyteckiego Akershus w Norwegii. Obecnie trwają prace nad adaptacją metody do leczenia innych zaburzeń. Podręcznik terapii jest w przygotowaniu.

Trzecim i ostatnim poziomem szkoleń będzie roczny kurs przygotowujący do roli superwizora/trenera.

Terapia ACT czy Terapia Bezpieczeństwa Emocjonalnego (EST)?

Jeden z internautów zadał mi niedawno pytanie: „Czego właściwie dotyczy planowane szkolenie: terapii ACT czy terapii bezpieczeństwa emocjonalnego, bo w internecie pojawiły się różne informacje?”

Pytanie jest trochę źle sformułowane, ponieważ Terapia Bezpieczeństwa Emocjonalnego ZAWIERA W SOBIE Terapię ACT, z całym jej zapleczem teoretycznym i konceptualnym. Terapia EST (ang: Emotional Safeness Therapy) jest po prostu podejściem szerszym, uzupełniającym tradycyjną terapię ACT o dodatkowe strategie zmiany tam, gdzie strategie te mogą być bardziej skuteczne. Można powiedzieć, że Terapia Bezpieczeństwa Emocjonalnego to nowa generacja terapii ACT, wykraczająca poza konceptualne ograniczenia analizy zachowania.

Moi drodzy, nie istnieją terapie uniwersalne, wbrew temu co twierdzą fanatyczni zwolennicy oraz twórcy niektórych z nich. Każda z terapii ma swoje mocne i słabe strony oraz ograniczenia stosowalności. Dotyczy to również terapii ACT. Terapia ACT jest szczególnie skuteczna tam, gdzie problemy klienta są pochodną unikania doświadczania.

Unikanie doświadczania to jeden z najlepiej udokumentowanych w literaturze naukowej procesów psychopatologicznych. Terapia ACT została zaprojektowana jako metoda jego redukcji. Ale jest to tylko jeden z wielu ciągle odkrywanych procesów. O ile w niektórych przypadkach unikanie doświadczania zdaje się być jądrem problemów psychicznych klienta (tak bywa często w zaburzeniach lękowych), o tyle w innych przypadkach odpowiada ono tylko za wtórną lub peryferyczną część symptomów (jak na przykład w psychozach i niektórych zaburzeniach osobowości).

Zatem uczestnicy szkolenia Bezpieczny Terapeuta ACT uczą się nie tylko praktycznie stosować ACT, ale też precyzyjnie identyfikować obszary ograniczonej użyteczności tej terapii oraz dobierać alternatywne strategie terapeutyczne tam, gdzie mogą być one bardziej korzystne – monitorując przez cały czas poziom bezpieczeństwa emocjonalnego klienta.

Wielowymiarowy Model Zmiany

Wielowymiarowy Model Zmiany to efekt sześciu lat pracy konceptualnej i trzech lat pracy klinicznej zespołu złożonego z siedmiu licencjonowanych psychologów klinicznych (wliczając mnie) oraz lekarza psychiatry. Część kliniczna projektu realizowana była w poliklinice psychiatrycznej Szpitala Uniwersyteckiego Akershus, który jest największym z norweskich dostawców specjalistycznych usług medycznych i który stanowi zaplecze kliniczne Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu w Oslo. Projekt był realizowany pod nadzorem Departamentu Naukowych Badań Medycznych Szpitala Uniwersyteckiego Akershus. Opis projektu można znaleźć w moim anglojęzycznym artykule “Development of Multidimensional Model of Change and Emotional Safeness Therapy – the backstage view”

Wielowymiarowy Model Zmiany to metateoretyczne narzędzie konceptualne umożliwiające strukturyzację terapii i integrację pozornie niespójnych strategii terapeutycznych. Do prac nad modelem skłoniło nas niepowodzenie w organizowaniu grupowej terapii ACT dla pacjentów jednego z norweskich szpitali. Tradycyjny protokół ACT był początkowo bardzo dobrze przyjmowany przez prawie wszystkich członków grupy, ale gdy tematyka spotkań schodziła na osobiste wartości w kontekście relacji interpersonalnych, część z uczestników reagowała negatywnie na proponowane podejście. Co gorsza, osoby, których stosunek do terapii nagle stawał się negatywny, deprecjonowały i odrzucały wcześniejsze korzyści osiągnięte w trakcie terapii.

Szukając rozwiązania tej trudnej sytuacji sięgnęliśmy po strategie terapeutyczne oparte na samowspółczuciu (self-compassion) opracowane przez Kristin Neff i Paula Gilberta. Włączenie ich do protokołu wyraźnie poprawiło akceptowalność terapii, ale spowodowało, że protokół przestał być spójny wewnętrznie. O ile bowiem celem terapii ACT jest zmiana sposobu, w jaki klient zachowuje się pod wpływem emocji, o tyle celem technik opartych na współczuciu (compassion) jest zmiana samych emocji. Obie strategie są niekompatybilne.

Dopiero stworzenie Wielowymiarowego Modelu Zmiany pozwoliło nam na przywrócenie wewnętrznej spójności prowadzonej terapii i integrację strategii opartych na akceptacji ze strategiami opartymi na regulacji/transformacji emocji.

Czym różni się Wielowymiarowy Model Zmiany od innych modeli terapeutycznych?

Przede wszystkim tym, że jest zorientowany na klienta, a nie na metodę lub teorię psychopatologii. To ogromna różnica, jeśli chodzi o dobór strategii i możliwość łączenia różnych podejść w spójną całość.

Model można stosować do nadawania struktury zarówno terapii indywidulanej, jak i grupowej. Posłużył on do stworzenia grupowej terapii depresji, zwanej Terapią Bezpieczeństwa Emocjonalnego, która – jak już wspomniałem – była z sukcesem stosowana w jednej z poliklinik psychiatrycznych Szpitala Uniwersyteckiego Akershus w latach 2015-2018. Obecnie trwają prace nad wykorzystaniem modelu w strukturyzacji leczenia osób z poważnymi zaburzeniami psychicznymi na jednym ze stacjonarnych oddziałów tego Szpitala.

Organizator szkolenia

Szkolenie prowadzone jest przez norweską firmę Uniskills AS – Center for Psychotherapy, Relational Competence and Development. Firma Uniskills AS specjalizuje się w szkoleniu personelu psychiatrycznego każdego szczebla oraz w podnoszeniu kompetencji interpersonalnych osób zajmujących się zawodowo pomaganiem ludziom.

Dewizą firmy jest dbałość o najwyższe profesjonalne i etyczne standardy wykonywania zawodów związanych z wpływaniem na zachowanie ludzkie. Szkolenia prowadzone przez Uniskills AS zgodne są z rygorystycznymi wymogami etycznymi Norweskiego Towarzystwa Psychologicznego i Norweskiego Ministerstwa Zdrowia oraz z metodologią opracowaną i zalecaną przez International Center for Clinical Excellence (ICCE).

O mnie

Niektórzy z was znają mnie zapewne jako wykładowcę Szkoły Psychoterapii Poznawczo-Behawioralnej Uniwersytetu SWPS, prowadzonej przez dr Ewę Pragłowską i dr Agnieszkę Popiel. Ale w rzeczywistości jest to dla mnie nietypowa rola.

Moja ponad 30-letnia kariera zawodowa składa się przede wszystkim z bezpośredniej pracy klinicznej z klientami, z czego ostatnie 12 lat w publicznej, specjalistycznej służbie zdrowia w Norwegii.

To prawda, że jestem pierwszym (i jak na razie jedynym) polskojęzycznym certyfikowanym trenerem ACT (ACBS peer-reviewed ACT trainer). Faktem jest też, że w latach 2013-2017 prezentowałem moją pracę podczas 19 wystąpień konferencyjnych, na 11 konferencjach międzynarodowych w 8 różnych krajach. Uczestniczyłem w tym czasie między innymi w debatach panelowych ze Stevenem Hayesem, Kellym Wilsonem, Dennisem Tirchem i Jasonem Luomą.

Faktem jest też, że odbyłem w Norwegii 5-letnie podyplomowe szkolenie specjalizacyjne nadające tytuł certyfikowanego specjalisty psychologii klinicznej; skolenie w Dialektycznej Terapii Behawioralnej (DBT) akredytowane przy British Isle DBT / Behavioral Tech oraz szkolenie w Terapii Poznawczo-Behawioralnej zorganizowane przez Norweskie Towarzystwo Terapii Poznawczej. Nie traktuję jednak tego jako moich najważniejszych referencji.

Uważam, że pod względem zawodowym moją naprawdę mocną stroną jest kilkunastoletnie doświadczenie w pracy zespołowej w dużych, dobrze zorganizowanych szpitalach. Każda moja decyzja kliniczna musi być udokumentowana i merytorycznie uzasadniona oraz jest przedmiotem procedur kontrolnych. Każda konkluzja konfrontowana jest na bieżąco z opinią specjalistów reprezentujących różne profesje i odmienne podejścia teoretyczne. Rezultaty mojej pracy poddawane są ciągłej ocenie tych, którzy z niej korzystają oraz ich bliskich. To uczy pokory, samodyscypliny i autorefleksji – trzech filarów rozwoju zawodowego terapeuty.

Jakie są warunki uczestnictwa w szkoleniu?

Warunek wstępny jest jeden: aby wziąć udział w szkoleniu, trzeba pracować z klientami. Psychoterapia to po prostu interwencja psychospołeczna, narzędzie kliniczne stosowane w celu pomagania innym. Zatem, żeby jej się uczyć, trzeba mieć jej odbiorcę.

Kryzys egzystencjalno-ideologiczny społeczeństw zachodnich doprowadził do tego, że niektórzy ludzie traktują psychoterapię jako substytut religii. Ale gdy psychoterapia staje się osobistą religią, «drogą życia», zaczyna ona rzucać cień, który zawsze rzucały ideologie. Tym cieniem jest fanatyzm. Nie jest to ścieżka życiowa, którą może kroczyć psychoterapeuta.

Cena szkolenia

Wstępnie cena całego szkolenia skalkulowana została na 4000 złotych, jeśli opłata jest dokonywana za całe szkolenie (8 miesięcy). W przypadku opłacania każdego z semestrów osobno, cena wyniesie prawdopodobnie 2500 zł za semestr (4 miesiące).

Certyfikacja

Wielowymiarowy Model Zmiany i Terapia Bezpieczeństwa Emocjonalnego są własnością intelektualną spółki Uniskills AS i mogą być stosowane oraz reprodukowane wyłącznie za zgodą spółki oraz przez osoby, które uzyskały certyfikat. Dotyczy to zarówno używania nazwy, jak rozpowszechniania materiałów i powielania/prezentowania samego modelu.

Terapia Akceptacji i Zaangażownia (ACT) nie podlega żadnym certyfikacjom i może być stosowana bez ograniczeń, to znaczy każdy ma prawo nazwać się «terapeuta ACT», bez względu na to czy przeszedł jakieś szkolenie, czy nie. Jakakolwiek osoba lub organizacja, która próbuje «certyfikować» terapeutów ACT, robi to nielegalnie.

„Bezpieczny Terapeuta ACT” to zastrzeżona nazwa szkolenia i tytuł, który przysługuje osobom, które je pomyślnie ukończyły. Posługiwanie się tą nazwą/tytułem wymaga zgody spółki Uniskills AS.

Wszystkie osoby, które ukończą szkolenie, otrzymają dodatkowo atest «Terapeuty ACT akredytowanego przy Instytucie ACT» i będą mogły umieścić swój profil wraz z danymi kontaktowymi na witrynie «Instytut ACT».

Kiedy rusza szkolenie i rekrutacja?

Rozpoczęcie szkolenia jest planowane na drugą połowę listopada.

Być może zdecydujemy się na prowadzenie «płynnej rekrutacji», to znaczy szkolenia będą ruszać, gdy zbierze się kolejna grupa. Semestry wyznaczane byłyby wtedy nie przez pory roku, ale przez trwanie szkolenia (dwa razy po 4 miesiące), z możliwą przerwą wakacyjną w środku semestru. Zastosowałem już tę metodę rekrutacyjną w grupowej superwizji ACT i się sprawdziła – mamy w tej chwili trzy dobrze działające i stabilne grupy superwizyjne, które startowały w różnym czasie.

Jeśli jesteś wstępnie zainteresowany(a) szkoleniem Bezpieczny Terapeuta ACT, wyślij niezobowiązująco formularz zgłoszenia umieszczony poniżej. Pozwoli nam to zorientować się, jak szybko możemy skompletować pierwszą grupę.

W międzyczasie

Jeśli język angielski nie jest dla ciebie barierą, rozważ członkostwo w zamkniętej, międzynarodowej grupie Facebookowej «Practice ACT», którą niedawno założyłem i administruję. Właśnie przekroczyliśmy liczbę tysiąca uczestników.

Na zakończenie – osobiście

Sytuacja, gdy każdy oddech może być ostatnim, jest szczególnym doświadczeniem. To perspektywa, z której dotychczasowe priorytety i wartości zaczynają wyglądać zupełnie inaczej. Dla mnie to perspektywa, z której wcześniejsze kompromisy zawodowe i osobiste zaczęły wyglądać śmiesznie i żałośnie. Nie warto na nie trwonić życia i energii.

Moi drodzy, życie jest krótkie i nieprzewidywalne. Nigdy nie odkładajcie go na później. Większość ludzi żywi irracjonalne przekonanie «Mnie się to nie może przydarzyć». Wszystko może się przydarzyć i może już nie być żadnego «później». Życie dzieje się teraz albo nigdy.

Tak, jestem zainteresowany(a) szkoleniem Bezpieczny Terapeuta ACT, a moje dane kontaktowe to:

Literatura:

  • Castonguay, L. G., & Hill, C. E. (2017). How and why are some therapists better than others?: Understanding therapist effects. American Psychological Association.
  • Malicki, S. (2018). “Development of Multidimensional Model of Change and Emotional Safeness Therapy – the backstage view” (on-line article)
  • Malicki, S., & Ostaszewski, P. (2014). Experiential avoidance as a functional dimension of a transdiagnostic approach to psychopathology. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 23(2), 61-71.
  • Rousmaniere, T., Goodyear, R. K., Miller, S. D., & Wampold, B. E. (Eds.). (2017). The cycle of excellence: Using deliberate practice to improve supervision and training. John Wiley & Sons.
  • Schermuly-Haupt, M. L., Linden, M., & Rush, A. J. (2018). Unwanted Events and Side Effects in Cognitive Behavior Therapy. Cognitive Therapy and Research, 42(3), 219-229.

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.